Zanim wejdziesz

SDI Open Water Scuba Diver · wersja 2026.10.21

Ćwiczenia na basenie

Co ćwiczysz, po co i jak — zanim wejdziesz do wody

Czego się nauczysz

1. Pływać w masce, fajce i płetwach.
2. Złożyć, założyć i rozebrać zestaw z partnerem.
3. Opanować automat i maskę, gdy coś pójdzie nie tak.
4. Schodzić, wyrównując uszy, i unosić się bez machania rękami.
5. Wiedzieć, co zrobić, gdy zabraknie powietrza albo sił.
6. Wchodzić do wody z różnych brzegów i trzymać kurs według kompasu.
7. Zdjąć i założyć sprzęt pod wodą, oddychając spokojnie.
8. Zachować spokój, gdy instruktor przygotuje niespodziankę.

Na każdym basenie

Trzy zasady pod wodą

Zanim nauczysz się czegokolwiek innego — trzy zasady, które obowiązują na każdym ćwiczeniu, od pierwszego metra.

• Oddechz butlą oddychasz bez przerwy, a gdy automat wyjdzie z ust, wypuszczasz powietrze małymi bąbelkami.¹ Po oddechu z automatu nie wstrzymujesz powietrza w drodze w górę — to najgroźniejszy błąd w nurkowaniu.
• Uszywyrównujesz je od powierzchni i często, zanim zaboli — jak to robić, mówi następny slajd.
• Partnertrzymasz się partnera, a gdy się zgubicie, szukasz go najwyżej trzy minuty i wychodzisz na powierzchnię.²

Na koniec: jeśli coś cię niepokoi, pokazujesz to instruktorowi. Ćwiczenie zawsze możesz powtórzyć — po to jest basen.

Na każdym basenie

Wyrównywanie uszu

Z każdym metrem w dół woda mocniej uciska ucho od zewnątrz. Wyrównujesz, wpuszczając powietrze od środka — zanim poczujesz ból, nie po nim.³

• Jakzaciskasz nos przez maskę (bez maski — palcami) i delikatnie dmuchasz w zatkany nos; pomaga też przełykanie i poruszanie żuchwą.
• Kiedypierwszy raz na powierzchni, tuż przed zejściem, potem co pół metra, metr — zanim cokolwiek poczujesz.
• Boliprzestajesz schodzić, wypływasz wyżej, aż ból minie, i wyrównujesz znowu; nie mija — w górę i znak instruktorowi.⁴
• Nie róbdmuchania na siłę ani schodzenia mimo bólu — ucho się nie przyzwyczai.

Na każdym basenie

Sygnały, których używamy

Pod wodą nie porozmawiasz, więc umawiamy się na znaki. Pokazuj je wolno i wyraźnie, a na każdy znak instruktora odpowiadaj tym samym znakiem.⁵

• OKkółko z kciuka i palca wskazującego, pozostałe palce prosto — pytanie i odpowiedź. Na powierzchni: dłoń na czubku głowy.
• Góra/dółkciuk w górę — wynurzamy się (to nie „OK”); kciuk w dół — schodzimy.
• Problemkołyszesz płaską dłonią na boki, potem wskazujesz kłopot — ucho, maskę, nogę.
• Powietrzepięść przy piersi — mało powietrza; dłoń przesuwana po gardle — nie mam powietrza.
• Nie róbmachania ręką na powierzchni na powitanie: machanie znaczy potrzebuję pomocy.

Na każdym basenie

Zespół partnerski

Nurkujesz zawsze w parze. Partner widzi cię przez całe nurkowanie, a ty jego — żeby w kłopocie pomoc była na wyciągnięcie ręki.⁶

• Obokpłyniecie ramię w ramię, tak żebyście cały czas się widzieli.
• Zgubienietrzy minuty szukania, potem powierzchnia — tam się spotkacie.
• Zmianyinstruktor co jakiś czas zmienia pary: uczysz się nurkować z różnymi osobami, nawet jeśli przyszedłeś z kimś bliskim.
• Nie róbodpływania od partnera, nawet na chwilę.

Na każdym basenie

Balast i maska przed wejściem

Dwie rzeczy przygotowujesz na brzegu: pas balastowy, który w razie potrzeby zrzucisz jednym ruchem, i maskę, która nie zaparuje.⁷

• Pasod Basenu 2 — klamra otwiera się w prawo, pod prawą rękę; pas leży na wierzchu, nic go nie przykrywa.
• Maskana suche szkło od środka nakładasz środek przeciw parowaniu albo ślinę i lekko płuczesz.
• Parujepod wodą wpuszczasz trochę wody i ją wydmuchujesz.
• Nowa maskafabryczny nalot powoduje parowanie — przed pierwszym nurkowaniem czyścisz ją tak, jak pokaże instruktor.
• Nie róbprzykrywania pasa balastowego pasem brzusznym jacketu ani innym sprzętem.

Od Basenu 2

Odprawa i ABCDE

Od Basenu 2 każde zajęcia zaczynają się od odprawy: instruktor mówi, gdzie jesteście, co zrobicie, na jakiej głębokości i przy jakim ciśnieniu w butli kończycie.⁸ Potem partnerzy sprawdzają się nawzajem według listy ABCDE.⁹

• Aair — zawór odkręcony: oddech z automatu i z zapasowego, wskazówka manometru stoi w miejscu.
• BBCD — jacket napompowany na tyle, żeby po wejściu do wody unosić się na powierzchni.
• Ccomputer — komputer włączony.
• Ddive equipment — cały sprzęt na miejscu: maska, płetwy, balast z klamrą, którą da się otworzyć jedną ręką.
• Eenter — wchodzisz do wody na znak instruktora.

Na odprawie instruktor powie też, co ile barów i jakim znakiem pokazujesz mu stan butli — już na basenie, żeby na wodach otwartych było to odruchem.

Od Basenu 2

Sprawdzanie powietrza

Ile masz w butli, czytasz na manometrze albo na komputerze — sam i często, nie tylko wtedy, gdy instruktor zapyta.¹⁰

• Przedprzy ABCDE sprawdzasz, że butla jest pełna, a wskazówka nie spada przy wdechu.
• Pod wodązerkasz często, a co tyle barów, ile ustalono na odprawie, sam pokazujesz instruktorowi stan butli.
• Granicagdy ciśnienie dojdzie do wartości z odprawy, pokazujesz to instruktorowi i razem z partnerem kończycie nurkowanie.
• Na brzegupokazujesz instruktorowi, ile zostało w butli.
• Nie róbczekania, aż zacznie brakować powietrza — butlę sprawdzasz, zanim to poczujesz.

Od Basenu 2

Po wyjściu z wody

Zajęcia kończą się na brzegu, nie w wodzie. To pięć minut, które przedłużają życie sprzętu i utrwalają to, czego się nauczyłeś.

• 1pokazujesz instruktorowi, ile masz w butli.
• 2zakręcasz zawór, spuszczasz powietrze z węży przyciskiem automatu i dopiero wtedy zdejmujesz pierwszy stopień.¹¹
• 3suszysz zaślepkę, zakładasz ją na pierwszy stopień i płuczesz sprzęt w słodkiej wodzie tak, żeby woda nie weszła do środka.
• 4omawiasz zajęcia z instruktorem i wpisujesz nurkowanie do logbooka.

Test pływacki

Zanim dostaniesz butlę, pokazujesz, że dobrze czujesz się w wodzie. Liczą się spokój i kontrola, nie styl ani czas.¹⁵

• 1przepływasz 200 m bez przerwy, dowolnym stylem — możesz go zmieniać po drodze.
• 2utrzymujesz się na głębokiej wodzie przez 10 minut, też bez przerwy.
• Nie róbścigania się z czasem — płyniesz równo i oddychasz spokojnie.

Partnerskie ubranie płetw

Płetwy zakładasz z partnerem: na jednej nodze, na mokrej posadzce, łatwo stracić równowagę. Ćwiczysz to, co zrobisz potem przed każdym nurkowaniem — pomagacie sobie nawzajem.

• 1stajecie tuż przy krawędzi, bokiem do siebie; opierasz się o partnera barkiem, on trzyma cię za ramię — obie ręce masz wolne.
• 2kładziesz kostkę jednej nogi na kolanie drugiej, jak cyfra 4, trzymasz płetwę za boki kieszeni i nasuwasz ją na stopę; potem pasek.¹⁶
• 3zmieniasz nogę, a potem trzymasz partnera, gdy on zakłada swoje.
• Nie róbwciągania płetwy za pasek piętowy — trzymasz ją za boki kieszeni.

Skok do wody na płetwy

Najprostsze wejście do głębokiej wody: duży krok z krawędzi. Robisz go tak, żeby maska i fajka zostały na swoim miejscu.¹⁷

• 1sprawdzasz, czy woda pod tobą jest wolna i głęboka — miejsce wskazuje instruktor.
• 2stajesz na krawędzi, końce płetw wystają poza nią; jedną dłonią przyciskasz maskę i fajkę do twarzy.
• 3patrzysz przed siebie i wykonujesz duży krok, nogi w rozkroku jak nożyce.
• 4po wynurzeniu mocno dmuchasz w fajkę albo wyjmujesz ją z ust, odwracasz się do brzegu i pokazujesz OK.
• Nie róbpodskoku ani patrzenia w dół — maska zsuwa się wtedy przy uderzeniu o wodę.

Poprawne pływanie w ABC

Pod wodą napędzają cię nogi, nie ręce. Wybór stylu nóg i jego opanowanie to jedna z pierwszych rzeczy, po których widać dobrego nurka.¹⁸

• 1leżysz płasko twarzą w dół, ręce spokojnie wzdłuż ciała albo przed sobą; oddychasz przez fajkę.
• 2kraul: ruch zaczyna się w biodrze, nogi prawie proste, płetwy pracują pod powierzchnią.
• 3żabka: płetwy rozchodzą się na boki i zamykają — wolniej, spokojniej, bez wzbijania osadu.
• 4co jakiś czas unosisz wzrok, żeby widzieć, dokąd płyniesz i gdzie jest partner.
• Nie rób„jazdy na rowerze” kolanami ani chlapania płetwami nad wodą — to męczy i nie napędza.

Usuwanie skurczu

Skurcz łydki w płetwach zdarza się często, zwłaszcza w zimnej wodzie albo po długim pływaniu. Nie jest groźny, jeśli wiesz, co zrobić — sam albo z partnerem.¹⁹

• 1przestajesz płynąć i dajesz znak partnerowi.
• 2pochylasz się, chwytasz koniec płetwy tej nogi i ciągniesz go do siebie, prostując nogę.
• 3trzymasz, aż ból minie; gdy wraca, odpoczywasz chwilę i powtarzasz.
• 4partner może przyciągać twoją płetwę za ciebie — a potem płyniecie dalej wolniej.
• Nie róbpłynięcia dalej mimo skurczu „bo zaraz przejdzie”.

Opróżnianie fajki

Wodę z fajki usuwasz, nie podnosząc twarzy z wody — po to fajka istnieje.²⁰

• 1ustawienie: fajka po lewej, przy pasku maski²¹; ustnik bez ciągnięcia, rurka pionowo, gdy patrzysz w dno.
• 2wydmuchem: krótki, mocny wydech, jak w słowie „tu!”, wyrzuca wodę górą.
• 3wypieraniem, po zanurkowaniu: wypływając, patrzysz w górę i lekko wydychasz.
• 4pierwszy wdech ostrożnie; czujesz wodę? Dmuchasz drugi raz.
• 5zachłyśniesz się? Fajka z ust, głowa nad wodę, łapiesz krawędź albo partnera.
• Nie róbunoszenia głowy, żeby wylać wodę.

Zanurzenie na scyzoryk

Zejście głową w dół z powierzchni, bez machania płetwami w powietrzu. Ciężar uniesionych nóg sam wpycha cię pod wodę.

• 1płyniesz powoli na powierzchni, wyrównujesz raz uszy i bierzesz wdech.
• 2zginasz się w pasie, aż tułów wskazuje dno, i pociągasz rękami w dół.
• 3unosisz proste nogi pionowo nad wodę; płetwy zaczynają pracować, gdy są już pod wodą.²²
• 4wyrównujesz uszy od razu, w pierwszym metrze, i potem często.
• Nie róbkopania płetwami nad powierzchnią — pchają powietrze, nie ciebie.

Zanurzenie na sapera

Zejście nogami w dół, w pionie. Przydaje się tam, gdzie nie wiesz, co jest pod tobą, i tam, gdzie głową w dół zejść się nie da — na przykład w pełnym sprzęcie przy zatłoczonym brzegu.

• 1ustawiasz się w pionie, głowa nad wodą; mocno pracujesz płetwami i ściągasz ręce do boków — wypychasz się nad wodę i bierzesz wdech.
• 2prostujesz stopy, rozluźniasz się i opadasz pionowo, nogami w dół — ciężar ciała nad wodą wciska cię pod powierzchnię.²³
• 3gdy zwolnisz, odwracasz się głową w dół i płyniesz dalej; wyrównujesz uszy od początku.
• Nie róbrozkładania rąk i uginania nóg podczas opadania — to hamuje zejście.

Oddychanie przez fajkę bez maski

Maska może spaść albo pęknąć jej pasek. Bez niej dalej oddychasz przez fajkę — o ile nauczysz się nie wciągać wody nosem.²⁴

• 1trzymasz fajkę w zębach, zsuwasz maskę z głowy i bierzesz ją w dłoń; twarz w wodzie, oddech samymi ustami.
• 2przez nos: wydech jest w porządku, wdech nigdy.
• 3gdy oddech jest spokojny, płyniesz kawałek — oczy otwarte albo zamknięte, partner obok.
• Nie róbzatykania nosa palcami, żeby oddychać — uczysz się oddychać samymi ustami.

Opróżnianie maski

Woda w masce nie jest awarią. Wypychasz ją powietrzem z nosa, a ten sam ruch powtórzysz z automatem na każdym kolejnym basenie.²⁵

• 1pod wodą odchylasz lekko górę maski i wpuszczasz trochę wody od góry.
• 2przyciskasz palcami górną krawędź maski do czoła i unosisz wzrok.
• 3wydychasz spokojnie nosem — powietrze zbiera się u góry i wypycha wodę dołem maski.
• Nie róbjednego gwałtownego dmuchnięcia — woda zostaje, a szkło paruje.

Dodatkowo

Po maskę i fajkę na dno

Połączenie wszystkiego, co już umiesz: zejście, wyrównanie, maska pod wodą i opróżnienie fajki po wynurzeniu.

• 1instruktor kładzie maskę z fajką na dnie; dwa spokojne oddechy i schodzisz po nią na scyzoryk — uszy wyrównujesz, zaciskając nos palcami; partner patrzy.
• 2na dnie zakładasz maskę, opróżniasz ją wydechem nosem i bierzesz fajkę do ust.
• 3wypływasz, patrząc w górę, z ręką nad głową, i na powierzchni opróżniasz fajkę.
• Nie róbzostawania na dnie do ostatniej chwili — wypływasz, zanim zabraknie ci tchu.

Dodatkowo

Wyjście na wysoki brzeg

Nie każde miejsce ma drabinkę. Z wody na wysoką krawędź wychodzisz siłą nóg i rąk, a płetwy najpierw odkładasz na brzeg.²⁶

• 1jedną ręką trzymasz krawędź, drugą zdejmujesz płetwy i kładziesz je na brzegu.
• 2opierasz obie dłonie na krawędzi, na szerokość barków.
• 3zanurzasz się lekko, mocno pracujesz nogami i wypychasz się na proste ręce.
• 4wciągasz biodro albo kolano na krawędź i dopiero wtedy wstajesz.
• Nie róbwychodzenia w płetwach — zaczepią o krawędź i ściągną cię z powrotem.

Basen 2 — automat i maska

Złożenie zestawu

Zestaw składasz sam, a partner sprawdza: błąd ma wyjść na brzegu, nie pod wodą.²⁷

• 1sprawdzasz butlę (termin badania, zapach powietrza) i zaciskasz namoczoną opaskę jacketu pod zaworem; szarpiesz — butla nie może drgnąć.
• 2zakładasz pierwszy stopień otworem na otwór zaworu; inflator i manometr na lewo, automat na prawo.
• 3podłączasz inflator, odwracasz manometr od ludzi i powoli odkręcasz zawór do końca.
• 4nasłuchujesz syku, patrzysz na manometr i bierzesz kilka oddechów z obu automatów.
• Nie róbdokręcania pierwszego stopnia na siłę — wystarczą palce.

SDI każe przykręcić zawór o ćwierć obrotu, a DAN — zostawić go odkręcony do końca.²⁸ Rób, jak powie instruktor.

Partnerskie ubranie zestawu

Zestaw waży kilkanaście kilogramów. Zakładasz go na stojąco, a partner unosi butlę, żebyś nie dźwigał jej za szelki.²⁹

• 1najpierw pas balastowy, klamrą na prawą stronę.
• 2partner trzyma zestaw za uchwyt i butlę na wysokości twoich pleców.
• 3wkładasz prawą rękę, potem lewą, zapinasz pas brzuszny i piersiowy; żaden nie może przykryć klamry balastu.
• 4zamieniacie się i robicie ABCDE.
• Nie róbzarzucania zestawu przez głowę ani na jedno ramię.

Pierwsze oddechy z automatu

Pierwszy oddech pod wodą bywa dziwny: mózg „wie”, że pod wodą się nie oddycha.³⁰ Ćwiczysz na płytkiej wodzie, klęcząc, aż oddech się uspokoi.

• 1przed pierwszym wdechem krótko naciskasz przycisk automatu, żeby wypchnąć z niego wodę.
• 2oddychasz wolno i głęboko, ustami — wdech i wydech przez automat.
• 3zanurzasz twarz, potem całą głowę; gdy oddech jest równy, pokazujesz OK.
• Nie róbwydychania nosem do maski bez potrzeby — szkło zaparuje.

Skok na płetwy w zestawie

Ten sam duży krok co bez butli, tylko z napompowanym jacketem i automatem w ustach. Jacket wynosi cię na powierzchnię sam.¹⁷

• 1jacket napompowany, automat w ustach; prawą dłonią przyciskasz automat i maskę, lewą przytrzymujesz węże i manometr.
• 2patrzysz przed siebie, robisz krok, nie skok.
• 3na powierzchni zostajesz z automatem w ustach, dopóki się nie ustabilizujesz, i pokazujesz OK dłonią na czubku głowy.
• Nie róbkroku z pustym jacketem — wejdziesz głębiej, niż chcesz.

Zdjęcie zestawu na powierzchni

Czasem zestaw zdejmujesz w wodzie — żeby podać go na łódź albo coś w nim poprawić. Robisz to w poziomie, z napompowanym jacketem.³¹

• 1leżysz poziomo na wodzie, jacket napompowany, automat w ustach.
• 2odpinasz klamry jacketu; jedna ręka cały czas trzyma zestaw.
• 3wysuwasz lewą rękę z szelki i obracasz zestaw przed siebie; chwytasz go lewą ręką i dopiero wtedy wysuwasz prawą.
• 4trzymasz zestaw przed sobą jak tratwę — zakładasz go z powrotem jak na następnym slajdzie.
• Nie róbpuszczania zestawu, nawet na chwilę.

Ubranie zestawu na głębokiej wodzie

Czasem zestaw zakładasz dopiero w wodzie — z łodzi albo gdy bolą cię plecy. Napompowany jacket trzyma się na powierzchni jak tratwa.³²

• 1instruktor kładzie zestaw na wodzie; trzymasz się go cały czas, zawór od twojej strony, i bierzesz automat do ust.
• 2wkładasz prawą rękę w szelkę i przekładasz zestaw za plecy, potem wsuwasz lewą rękę.
• Albosiadasz na zestawie okrakiem i wsuwasz obie ręce naraz, przetaczając się przez butlę.
• 3zapinasz pasy, sprawdzasz węże i pokazujesz OK.
• Nie róbwypuszczania powietrza z jacketu, zanim go zapniesz.

Pas balastowy na powierzchni

Zrzucony pas to najszybszy sposób, żeby unieść się na wodzie. Ćwiczysz zdjęcie i założenie pasa w wodzie, leżąc poziomo.³³

• 1jacket napompowany, automat w ustach — oddychasz przez cały czas.
• 2otwierasz klamrę prawą ręką i zdejmujesz pas, trzymając go za wolny koniec, żeby ciężarki się nie zsunęły.
• 3kładziesz się twarzą w górę, przytrzymujesz koniec pasa przy prawym biodrze i przetaczasz się na brzuch, aż pas ułoży się na lędźwiach.
• 4zapinasz klamrę tak, żeby otwierała się w prawo.
• Nie róbwyjmowania automatu z ust w trakcie ćwiczenia.

Kontrola balastu

Pływalność zaczyna się na powierzchni: z dobrym balastem unosisz się z oczami na poziomie wody i nie walczysz z pływalnością całe nurkowanie.³⁴

• 1przyciskiem dodawania pompujesz jacket na próbę, potem inflator w górę i przyciskiem spustowym wypuszczasz całe powietrze.
• 2bierzesz pełny wdech i nieruchomiejesz w pionie — woda powinna sięgać ci oczu.
• 3robisz wydech i powoli opadasz, z inflatorem w dłoni.
• 4unosisz się wyżej — instruktor doda ci ciężarek; toniesz z wdechem — zdejmie.
• Nie róbmachania płetwami podczas kontroli — to unosi cię i fałszuje wynik.

Komputer nurkowy

Komputer na ręce mierzy głębokość i czas i na bieżąco liczy, jak długo możesz jeszcze zostać. Na basenie uczysz się go czytać.³⁵

• Głębokośćobecna i największa w tym nurkowaniu, obok czas od zejścia.
• LimitNDL — ile minut możesz jeszcze zostać na tej głębokości bez obowiązkowych przystanków w drodze w górę; nie przekraczasz go.
• Wynurzeniestrzałki albo pasek pokazują tempo; komputer piszczy albo miga — zwalniasz.
• Butlakomputer połączony z butlą pokazuje też jej ciśnienie.
• Nie róbpatrzenia na komputer dopiero na koniec — zerkasz na niego co kilka minut.

Zejście pod wodę — ORCESD

Zejście i wynurzenie to najważniejsze chwile nurkowania, dlatego zejście robisz zawsze według tej samej listy.³⁶

• Oorient — wiesz, gdzie jesteś, gdzie jest partner i dokąd płyniecie.
• Rregulator — automat w ustach zamiast fajki.
• Ccomputer — komputer włączony, w trybie nurkowania.
• Eequalize — pierwsze wyrównanie uszu jeszcze na powierzchni.
• Ssignal — znak partnerowi i instruktorowi: w dół.
• Ddeflate & descend — inflator w lewej ręce nad głową, naciskasz jego przycisk spustowy i schodzisz pionowo, twarzą do partnera.

Opróżnianie automatu wydechem

Automat wyjęty z ust napełnia się wodą. Gdy go włożysz, wydmuchujesz wodę — działa to bez przycisku i przy pustej butli.³⁷

• 1wyjmujesz automat i wypuszczasz powietrze małymi bąbelkami, cały czas.
• 2wkładasz automat do ust, zostawiając sobie trochę powietrza w płucach.
• 3mocno dmuchasz w automat — woda wychodzi przez zawór wydechowy.
• 4pierwszy wdech bierzesz ostrożnie; gdy czujesz wodę, dmuchasz jeszcze raz.
• Nie róbwkładania automatu z pustymi płucami — nie będzie czym go opróżnić.

Opróżnianie automatu przyciskiem

Prostszy sposób: przycisk na przodzie automatu (by-pass) wpuszcza powietrze z butli i wypycha wodę za ciebie. Język chroni gardło przed chlapnięciem.³⁷

• 1wkładasz automat do ust i przykładasz język do podniebienia albo do otworu ustnika.
• 2krótko naciskasz przycisk — słyszysz syk, woda wylatuje.
• 3odsuwasz język i bierzesz ostrożny pierwszy wdech.
• Nie róbtrzymania przycisku z otwartym gardłem — strumień wody i powietrza trafi ci prosto w krtań.

Odzyskanie automatu zamachem ręki

Automat wypadł z ust i nie wiesz, gdzie jest. Najwygodniejszy sposób jego odnalezienia: zamach prawą ręką wzdłuż ciała.³⁸

• 1wypuszczasz powietrze małymi bąbelkami, przez cały czas szukania.
• 2pochylasz się na prawy bok, kładziesz prawą rękę na udzie i prostą ręką zataczasz duży łuk do tyłu, aż do butli, i dalej do przodu.
• 3wąż automatu zahacza się o ramię; łapiesz automat, wkładasz do ust i opróżniasz go.
• Nie róbzginania ręki w łokciu podczas zamachu — wąż prześlizgnie się pod nią.

Odzyskanie automatu od zaworu

Drugi sposób, gdy zamach nie zadziała: szukasz węża tam, gdzie się zaczyna — przy pierwszym stopniu na zaworze butli.³⁸

• 1wypuszczasz małe bąbelki; lewą ręką podpychasz dno butli w górę.
• 2prawą ręką sięgasz za głowę, do zaworu, i znajdujesz wąż wychodzący z prawej strony pierwszego stopnia.
• 3przesuwasz dłoń po wężu aż do automatu, wkładasz go do ust i opróżniasz.
• Nie róbnerwowego szukania bez wydechu — nie znajdziesz automatu od razu? Bierzesz zapasowy i szukasz spokojnie.

Przedmuchiwanie maski

Ten sam ruch co w ABC, ale z automatem w ustach: możesz wydychać nosem tak długo, jak trzeba. Najpierw maska zalana częściowo, potem cała.²⁵

• 1unosisz górną krawędź maski i wpuszczasz wodę od góry — najpierw do połowy, w drugiej próbie do pełna.
• 2przyciskasz górę maski do czoła, unosisz wzrok i wdychasz ustami.
• 3wydychasz spokojnie nosem, aż woda zejdzie dołem — przy pełnej masce może to zająć dwa, trzy wydechy.
• Nie róbwdychania nosem — gdy poczujesz w nim wodę, robisz wydech.

Nosisz soczewki kontaktowe? Powiedz instruktorowi przed zajęciami: przy zalanej masce trzymasz oczy zamknięte, a on klepnie cię w ramię, gdy maska będzie już pusta.

Automat i maska naraz

Pod wodą rzadko dzieje się jedna rzecz. Uderzenie płetwą partnera potrafi zrzucić ci automat i zalać maskę w tej samej chwili — ćwiczysz kolejność.

• 1najpierw automat: wypuszczasz bąbelki, odzyskujesz go zamachem ręki i opróżniasz.
• 2gdy oddychasz spokojnie, dopiero maska: unosisz wzrok i wydychasz nosem.
• 3pokazujesz OK instruktorowi.
• Nie róbzaczynania od maski — bez oddechu nie ma czym jej opróżnić.

Pływanie na fajce w zestawie

Do miejsca zejścia często płyniesz po powierzchni. Z fajką twarz zostaje w wodzie, widzisz dno i nie zużywasz powietrza z butli.³⁹

• 1jacket napompowany tak, żebyś unosił się bez wysiłku; automat pod ręką.
• 2płyniesz twarzą w dół, płetwy pod wodą, długie ruchy z bioder.
• 3co kilka ruchów podnosisz wzrok: kierunek i partner obok.
• Nie róbchlapania płetwami nad wodą — tracisz na tym siły.

Zamiana fajki i automatu

Na powierzchni oddychasz przez fajkę i oszczędzasz butlę; przed zejściem zamieniasz ją na automat, a po wynurzeniu z powrotem — nie podnosząc twarzy z wody.⁴⁰

• 1leżysz twarzą w wodzie, jacket napompowany, oddychasz przez fajkę.
• 2wyjmujesz fajkę, wkładasz automat i opróżniasz go wydechem albo przyciskiem.
• 3z powrotem: wyjmujesz automat, wkładasz fajkę i mocno w nią dmuchasz; pierwszy wdech ostrożnie.
• Nie róbpodnoszenia głowy przy zamianie — twarz zostaje w wodzie.

Basen 3 — pływalność

Kontrola bąbelków

Wyciek przy zaworze albo na wężu widać po bąbelkach. Sprawdzacie się nawzajem po wejściu do wody, zanim zejdziecie głębiej.⁴¹

• 1zanurzasz się tuż pod powierzchnię; partner płynie nad tobą.
• 2partner ogląda zawór, pierwszy stopień i węże — szuka strumienia bąbelków.
• 3zamieniacie się rolami; jeśli partner widzi strumień bąbelków, pokazujecie go instruktorowi.
• Nie róbschodzenia z zestawem, z którego ucieka powietrze.

Piwot inflatorem

Pierwszy krok do pływalności neutralnej: leżysz na dnie i dodajesz powietrza do jacketu po trochu, aż ciało unosi się, opierając się tylko na końcach płetw.⁴²

• 1leżysz na brzuchu na dnie, nogi proste, końce płetw na dnie.
• 2krótko naciskasz przycisk dodawania powietrza — jedno naciśnięcie — i czekasz kilka oddechów.
• 3powtarzasz, aż z wdechem unosisz się na płetwach, a z wydechem powoli opadasz.
• Nie róbdopompowywania kilka razy z rzędu bez czekania — po chwili wystrzelisz w górę.

Piwot oddechem

Gdy jacket ma już tyle powietrza, ile trzeba, dalszą regulację robią płuca. Wdech unosi, wydech opuszcza — to twój najdokładniejszy inflator.⁴³

• 1zaczynasz z pozycji piwotu: leżysz, opierając się na końcach płetw.
• 2robisz powolny, głęboki wdech i patrzysz, jak przód ciała się unosi.
• 3robisz długi wydech i patrzysz, jak opadasz; powtarzasz kilka razy.
• Nie róbwstrzymywania oddechu na górze — oddychasz cały czas, tylko głębiej albo płycej.

Awaria inflatora — dmuchanie ustami

Gdy inflator zawiedzie albo skończy się powietrze, jacket napompujesz ustami: na powierzchni to codzienność, pod wodą — procedura awaryjna.⁴⁴

• 1na powierzchni bierzesz wdech, wyjmujesz automat i obejmujesz ustami ustnik inflatora.
• 2naciskasz przycisk spustowy (ten od wypuszczania powietrza) i wydmuchujesz połowę wdechu.
• 3puszczasz przycisk, zanim oderwiesz usta, i bierzesz oddech; powtarzasz, aż jacket będzie w połowie pełny.
• 4pod wodą: wdech z automatu, ustnik inflatora, pół wydechu z przyciskiem; automat do ust, opróżniasz go i dopiero wdech.
• Nie róbdmuchania bez wciśniętego przycisku — zawór jest zamknięty i powietrze nie wejdzie.

Pływanie płytko i głęboko

Pianka i powietrze w jackecie kurczą się z głębokością. Im głębiej, tym jesteś cięższy, a im płycej, tym lżejszy — pływalność poprawiasz przy każdej zmianie głębokości.⁴⁵

• 1płyniesz za instruktorem tam, gdzie basen jest coraz głębszy, i z każdym metrem głębiej dodajesz trochę powietrza.
• 2w drodze na płytszą wodę wypuszczasz powietrze, zanim zaczniesz się unosić; oddychasz normalnie, bez wstrzymywania.
• 3każda zmiana to małe porcje i chwila czekania — jacket reaguje z opóźnieniem.
• Nie róbkorygowania pływalności płetwami — to męczy i wzbija osad.

Zawiśnięcie w toni

Unoszenie się w miejscu, bez ruchu rąk i nóg, przez co najmniej 30 sekund.⁴³ Tak nie zniszczysz rafy i nie wzbijesz mułu — i po tym widać nurka, który panuje nad sobą.

• 1z pozycji piwotu dodajesz powietrza do jacketu po trochu, aż przy spokojnym oddechu oderwiesz się od dna.
• 2krzyżujesz płetwy albo zginasz kolana, ręce trzymasz przed sobą — bez wiosłowania.
• 3drobne ruchy w górę i w dół łapiesz oddechem, nie inflatorem.
• Nie róbzniechęcania się: na płytkiej wodzie zawisnąć jest trudniej niż głęboko.

Wszystkie zawory jacketu

Powietrze w jackecie zbiera się w najwyższym punkcie, więc zawór, którego używasz, musi być najwyżej — dlatego jacket ma ich kilka.⁴⁶

• 1inflator: w pionie unosisz go nad głowę i naciskasz przycisk spustowy.
• 2zawór na ramieniu: ciągniesz za linkę albo za wąż inflatora, gdy jesteś w pionie.
• 3zawór dolny, z tyłu jacketu: używasz go, gdy leżysz poziomo albo jesteś lekko głową w dół.
• 4na każdym z trzech wypuszczasz trochę powietrza i patrzysz, jak opadasz.
• Nie róbwypuszczania przez opuszczony inflator — powietrze zostanie w jackecie.

Zanurzenie bez opadnięcia na dno

Na wodach otwartych dno bywa muliste, ostre albo żywe. Uczysz się zejść i zatrzymać nad nim, zanim go dotkniesz.

• 1schodzisz według ORCESD, w pionie, z inflatorem w dłoni.³⁶
• 2metr, dwa nad dnem dodajesz krótko powietrza do jacketu, żeby zwolnić.
• 3kładziesz się poziomo i resztę łapiesz oddechem — zatrzymujesz się nad dnem.
• Nie róbczekania z dopompowaniem aż do dna — zanim jacket zadziała, będziesz już na nim leżał.

Wynurzenie z kontrolą komputera

Na basenie głębokość jest mała, ale nawyk ten sam co na wodach otwartych: wynurzasz się powoli i patrzysz na komputer.⁴⁷

• 1znak „w górę” partnerowi; inflator w lewej ręce nad głową, komputer na ręce tak, żebyś widział go jednym spojrzeniem.
• 2patrzysz w górę, płyniesz powoli, oddychając normalnie, i spuszczasz z jacketu rozprężające się powietrze.
• 3tempo: zalecane 9 m/min, nigdy szybciej niż 18 m/min; komputer piszczy albo miga — zwalniasz.
• 4na powierzchni pompujesz jacket i pokazujesz OK.
• Nie róbwstrzymywania oddechu w drodze w górę.

Basen 4 — brak powietrza

Zakręcony zawór

Częsta przyczyna braku powietrza tuż po wejściu do wody nie leży w butli, tylko w zaworze, którego nikt nie odkręcił do końca. Uczysz się ją rozpoznać i szybko zareagować.

• Objawkażdy wdech jest cięższy, a wskazówka manometru opada przy wdechu i wraca przy wydechu.²⁸ Na powierzchni przymknięty zawór może jeszcze wystarczyć — kłopot zaczyna się w głębi.
• 1przestajesz ciągnąć, pokazujesz partnerowi znak „nie mam powietrza” i bierzesz jego zapasowy automat (octopus) — jak na następnym slajdzie.
• 2partner sięga do twojego zaworu i odkręca go do końca; sprawdzasz manometr i wracasz do swojego automatu.
• Nie róbpomijania ABCDE: dwa oddechy z okiem na manometrze wyłapią to na brzegu.

Podanie octopusa i wynurzenie

Partnerowi skończyło się powietrze. Oddajesz mu swój zapasowy automat (octopus) i wynurzacie się razem, normalnym tempem. Ćwiczycie obie role.⁴⁸

• 1biorca pokazuje „nie mam powietrza”; dawca podaje octopus, a biorca sam go chwyta, wkłada do ust i opróżnia.
• 2chwytacie się prawymi rękami za jacket albo ramię i patrzycie sobie w oczy.
• 3oddychacie razem przez minutę; potem znak „w górę” i wynurzacie się powoli, z inflatorem w lewej ręce nad głową.
• Nie róbwstrzymywania oddechu w drodze do góry — przez całe wynurzenie oddychasz.

Octopus i dopłynięcie do miejsca wynurzenia

Nad tobą może być łódź, lina albo strop. Z octopusem w ustach płyniecie razem do miejsca, w którym wynurzyć się jest bezpiecznie.⁴⁸

• 1dzielicie powietrze jak przy wynurzeniu i trzymacie się prawymi rękami.
• 2dawca prowadzi, płyniecie obok siebie, spokojnym, równym tempem — wąż octopusa nie może się napiąć.
• 3na miejscu dawca pokazuje „w górę” i wynurzacie się razem.
• Nie róbszarpania i przyspieszania — biorca oddycha ciężej niż ty.

Niekontrolowany wypływ (free-flow)

Automat może zacząć sam podawać powietrze bez przerwy — to nie brak powietrza, tylko jego nadmiar. Jedna z najczęstszych przyczyn to zimno, stąd nazwa „zamarznięty automat”.⁵¹ Uczysz się oddychać z takiego automatu przez około 30 sekund.⁵²

• 1nie obejmujesz ustnika wargami: opierasz go o górne zęby, usta trochę otwarte.
• 2język działa jak osłona; bierzesz z bąbelków tyle, ile trzeba, nadmiar ucieka bokiem.
• 3oddychasz płytko i wolno i rozpoczynasz spokojne wynurzenie razem z partnerem.
• Nie róbzaciskania warg na ustniku — dostaniesz więcej powietrza, niż zmieszczą płuca.

Basen 5–6 — sprzęt

Pas balastowy pod wodą

Pas może się rozpiąć albo zsunąć. Uczysz się go zdjąć i założyć pod wodą tak, żeby żaden ciężarek nie wypadł.⁵³ Robisz to na dnie,⁵³ klęcząc.

• 1klękasz na dnie i wypuszczasz całe powietrze z jacketu — inaczej bez pasa wypłyniesz.
• 2prawą ręką otwierasz klamrę, chwytasz wolny koniec i kładziesz pas poziomo na udach.
• 3przekładasz pas za plecy, pochylasz się do przodu, układasz go na krzyżu i zapinasz klamrą na prawą stronę.
• Nie róbtrzymania pasa za klamrę w pionie — ciężarki zsuną się z drugiego końca.

Jacket pod wodą

Butla zaplątała się w linę albo trzeba coś poprawić — zdejmujesz zestaw pod wodą i zakładasz z powrotem, nie wyjmując automatu z ust.⁵⁴

• 1balast na pasie, nie w kieszeniach jacketu: ty toniesz, jacket jest neutralny.
• 2luzujesz szelki (nie odpinasz ich), odpinasz pas brzuszny i piersiowy i wyjmujesz najpierw lewą rękę; zestaw obraca się na prawo, na wężu automatu.
• 3trzymasz go cały czas jedną ręką, poprawiasz to, co trzeba, i zakładasz: najpierw prawa ręka, na końcu lewa.
• 4zapinasz pasy, sprawdzasz, czy węże nie są przyciśnięte pod szelką, i pokazujesz OK.
• Nie róbpuszczania zestawu — przewróci się zaworem w dół i wyrwie ci automat z ust.

Maska — zdjęcie i założenie pod wodą

Trzeci krok z maską, już w zestawie, po częściowym i pełnym zalaniu: zdejmujesz ją całkiem, zakładasz z powrotem i opróżniasz.⁵⁵

• 1trzymasz automat zębami, chwytasz maskę jedną ręką, a drugą przytrzymujesz pasek.
• 2zdejmujesz maskę przez głowę; wdychasz ustami, wydychasz nosem.
• 3zakładasz ją na twarz, przeciągasz pasek przez głowę i sprawdzasz, czy pod brzegiem nie ma włosów.
• 4opróżniasz maskę jak przy przedmuchiwaniu.
• Nie róbpuszczania paska — maska odpłynie albo założysz ją krzywo.

Pływanie bez maski

Czwarty krok z maską, już w zestawie: radzisz sobie bez niej — oddychasz co najmniej minutę w miejscu i przepływasz 15 m.⁵⁶

• 1klęczysz na płytkiej wodzie, zdejmujesz maskę; wdech ustami, wydech nosem.
• 2gdy oddech jest spokojny, płyniesz za partnerem albo instruktorem; soczewki — oczy zamknięte, partner prowadzi.
• 3na końcu zakładasz maskę i ją opróżniasz.
• Nie róbzatykania nosa, żeby nie wciągać wody — panujesz nad nim podniebieniem; palcami tylko wyrównujesz.

Jacket, maska i płetwy pod wodą

Całe wyposażenie zdejmujesz i zakładasz na dnie, oddychając z automatu przez cały czas. To ćwiczenie spokoju bardziej niż techniki.

• 1zdejmujesz płetwy i kładziesz je pod kolanem; potem jacket, jak w ćwiczeniu Jacket pod wodą.
• 2zdejmujesz maskę i trzymasz ją w dłoni; oddychasz spokojnie, bez maski.
• 3zakładasz wszystko w odwrotnej kolejności: maska i opróżnienie, jacket, płetwy.
• Nie róbpośpiechu — w tym ćwiczeniu nie liczy się czas, tylko porządek.

Po sprzęt na dno

Zestaw leży na dnie, a ty jesteś na powierzchni. Schodzisz po niego na wstrzymanym oddechu i ubierasz się pod wodą: najpierw w masce, potem trudniej — z maską w dłoni.

• 1dwa spokojne oddechy i schodzisz na scyzoryk, wyrównując uszy; partner patrzy.
• 2pierwsze, co robisz na dnie: automat do ust, opróżnienie, spokojny oddech.
• 3maska w dłoni? Zakładasz ją i opróżniasz, a na końcu zestaw — jak w ćwiczeniu Jacket pod wodą.
• 4od pierwszego oddechu z automatu jesteś nurkiem z butlą: w drodze w górę oddychasz normalnie i nigdy nie wstrzymujesz powietrza.
• Nie róbzakładania maski przed automatem — na wstrzymanym oddechu zostaje ci go mniej, niż myślisz.

Zapięcie poluzowanego pasa butli

Butla wysunęła się z opaski jacketu i kiwa się za plecami. Zdejmujesz zestaw pod wodą, dociągasz opaskę i zakładasz go z powrotem.

• Objawbutla przesuwa się przy każdym ruchu, zawór uderza w tył głowy albo ciągnie automat.
• 1klękasz na dnie i zdejmujesz zestaw jak w ćwiczeniu Jacket pod wodą, automat w ustach.
• 2partner trzyma zestaw; otwierasz klamrę, ustawiasz zawór przy górnej krawędzi jacketu, dociągasz taśmę i zamykasz klamrę.
• 3szarpiesz za butlę — nie może się ruszać — i zakładasz zestaw z powrotem.
• Nie róbwejścia do wody bez sprawdzenia opaski: naciskasz klamrę i górę jacketu; drgnie? Dociągasz.⁵⁷

Skok ze sprzętem z brzegu basenu

Na wodach otwartych wejście zależy od miejsca: z niskiego pomostu, z łodzi, z wysokiego brzegu. Na basenie próbujesz wszystkich, zawsze z napompowanym jacketem i automatem w ustach.⁵⁸

• 1z siadu: na krawędzi opierasz obie dłonie po jednej stronie, obracasz się i zsuwasz do wody twarzą do brzegu.
• 2dużym krokiem: jak na Basenie 2, także z wyższej krawędzi.
• 3przewrotem w tył: siedzisz tyłem do wody, partner potwierdza, że za tobą jest pusto; przyciskasz maskę i automat, przechylasz się.
• Nie róbwchodzenia z luźnymi wężami — zaczepią o krawędź albo zerwą maskę.

Kompas pod wodą

Kompas pomaga tylko wtedy, gdy umiesz z niego korzystać. Na basenie płyniesz w jednym kierunku i wracasz po kursie przeciwnym.⁵⁹

• 1trzymasz kompas przed sobą tak, żeby linia kierunku biegła wzdłuż twojego ciała.
• 2obracasz pierścień, aż znaczniki obejmą igłę, i płyniesz, pilnując, żeby igła została między nimi.
• 3kurs powrotny to kurs ± 180°: obracasz się, aż między znacznikami będzie drugi koniec igły.
• Nie róbtrzymania kompasu krzywo, z boku — igła pokaże wtedy kierunek, w którym nie płyniesz.

Holowanie partnera

Partner jest wyczerpany na powierzchni i nie dopłynie sam. Holujesz go do łodzi albo brzegu — tego samego oczekujesz od niego, gdy to ty opadniesz z sił.⁶⁰

• 1najpierw pływalność: napompowujesz jacket partnera i swój.
• 2oboje leżycie na plecach; ty za jego głową, trzymasz go za zawór butli albo szelkę.
• 3płyniesz na plecach, spokojnym, równym tempem; na basenie co najmniej 23 m.
• Nie róbzbliżania się na wyciągnięcie ręki do spanikowanego nurka — może cię chwycić i wciągnąć pod wodę.

Niespodzianki

Na ostatnim basenie instruktor bez zapowiedzi coś ci zabierze albo zepsuje. Nie sprawdza, czy się przestraszysz — sprawdza, czy wiesz, od czego zacząć.

• 1zatrzymujesz się, oddychasz, myślisz, działasz⁶¹ — w tej kolejności.
• 2najpierw powietrze, potem wszystko inne: automat, octopus partnera albo wynurzenie awaryjne.
• 3pokazujesz partnerowi i instruktorowi, co się dzieje — sam nie rozwiązujesz niczego, co rozwiążecie we dwoje.
• Nie róbpędu na powierzchnię — nawet wynurzenie awaryjne robisz powoli i z wydechem.