Zanim wejdziesz

SDI Open Water Scuba Diver · wersja 2026.10.21

Ćwiczenia na wodach otwartych

Co ćwiczysz na czterech nurkowaniach, po co i jak

Czego się nauczysz

1. Przygotować nurkowanie z partnerem, od odprawy po ABCDE.
2. Wejść do wody z plaży i z niej wyjść, także przy fali.
3. Schodzić pod wodę przy linie i bez niej.
4. Pływać z pływalnością neutralną, niczego nie dotykając.
5. Pilnować głębokości, czasu, limitu i butli.
6. Wynurzać się powoli, z przystankiem bezpieczeństwa.
7. Trzymać kurs według kompasu, na powierzchni i pod wodą.

Przed każdym nurkowaniem

Odprawa nad wodą

Każde nurkowanie zaczyna się od odprawy. Na wodach otwartych dowiadujesz się z niej, gdzie jesteś, co zrobicie pod wodą i jak używać przy tym komputera.¹

• Miejscejak wygląda to miejsce i którędy wchodzicie do wody i z niej wychodzicie.²
• Planplanowana głębokość, czas i ciśnienie w butli, przy którym zaczynacie wynurzenie.
• Partnerznacie nawzajem swój sprzęt, przypominacie sobie znaki i plan na wypadek braku powietrza.³
• Nie róbkiwania głową, gdy czegoś nie rozumiesz — pytasz, zanim wejdziesz do wody.

Przed każdym nurkowaniem

Balast i maska na brzegu

Pas i maskę przygotowujesz jak na basenie. Nad wodą dochodzi jedno: wiesz, jak zrzucić balast swój i partnera.⁴

• Pasklamra otwiera się w prawo, pod prawą rękę; pas leży na wierzchu, nic go nie przykrywa.⁵
• Partnerpokazujecie sobie nawzajem, gdzie jest klamra i jak ją otworzyć.
• Ciężarkirozkładasz je równo po obu stronach.⁶
• Maskazaparuje pod wodą? Wpuszczasz trochę wody i ją wydmuchujesz.⁷
• Nie róbprzykrywania pasa balastowego pasem brzusznym jacketu ani innym sprzętem.

Przed każdym nurkowaniem

Zestaw i ABCDE z partnerem

W nowym miejscu robi się te same proste błędy co na basenie, na przykład odwrotnie założony automat. Dlatego partnerzy sprawdzają nawzajem swój sprzęt.⁸

• 1składasz zestaw jak na basenie; partner patrzy i sprawdza.
• 2zakładacie zestawy, pomagając sobie nawzajem.⁸
• 3ABCDE to ostatnia okazja do dokładnej kontroli przed wejściem: partner sprawdza ciebie, ty jego.⁹
• Nie róbpomijania ABCDE, nawet gdy rano wszystko było sprawdzone.

Nurkowanie 1 — pierwsze zejście

Wejście

Wejście z brzegu

Z łagodnie opadającego brzegu wchodzisz do wody pieszo, w pełnym sprzęcie.¹⁰ Płetwy zakładasz dopiero w wodzie, co najmniej do pasa,¹¹ tam, gdzie możesz już płynąć.

• 1jacket napompowany, maska na twarzy, automat w ustach; płetwy w ręce.¹²
• 2wchodzisz bez płetw, powoli, aż woda będzie na tyle głęboka, żeby płynąć.
• 3tam zakładasz płetwy, opierając się na partnerze.
• 4kładziesz się na wodzie, pokazujesz OK dłonią na głowie¹³ i płyniesz.
• Nie róbchodzenia w płetwach — zakładasz je dopiero tam, gdzie możesz płynąć.

Wejście

Wejście przez fale

Fale są groźne dla nurka wchodzącego z brzegu. Płetwy zakładasz na linii fal i wchodzisz tyłem, z partnerem tuż obok.¹⁴ To jedyny wyjątek od zasady, że w płetwach się nie chodzi.

• 1co chwilę zerkasz na fale — duża potrafi przyjść bez ostrzeżenia.¹⁵
• 2maska na twarzy, automat w ustach, ręce wolne.
• 3od linii fal w płetwach — wyjątkowo — idziesz tyłem;¹⁴ małą falę przeskakujesz, pod większą się schylasz.¹⁵
• 4głęboko? Od razu schodzisz albo z pełnym jacketem odpływasz na plecach — zdecyduje instruktor.¹⁵
• Nie róbwchodzenia przy fali sięgającej ci głowy — takie nurkowanie lepiej odwołać.¹⁵

Wejście

Wejście dobrane do miejsca

Wchodzisz najprostszym sposobem, na jaki pozwala miejsce, i dostajesz chwilę na powierzchni, żeby się uspokoić.¹⁶ Na kolejnych nurkowaniach próbujesz innych wejść.¹⁷

• Brzegłagodne dno — wchodzisz pieszo, jak w wejściu z brzegu.
• Pomostz niskiego — z siadu; z niskiego albo wysokiego — dużym krokiem.¹⁸
• Łódźz małej łodzi — przewrotem w tył, bez zwisającego sprzętu.¹⁸
• Po wejściujacket napompowany, automat w ustach, aż się ustabilizujesz; potem OK.¹³
• Nie róbwchodzenia, zanim sprawdzisz, czy woda pod tobą jest wolna.¹³

Balast i bąbelki po wejściu

Po wejściu nie schodzisz od razu. Sprawdzasz balast, a partnerzy oglądają nawzajem swoje zestawy — to zajmuje głowę i daje poczucie kontroli.¹⁶

• 1kontrola balastu: pusty jacket, pełny wdech — woda sięga oczu; z wydechem powoli opadasz.¹⁹
• 2kontrola bąbelków: partner ogląda twój zawór, pierwszy stopień i węże, potem ty jego.
• 3instruktor może poprosić, żebyś chwilę pooddychał bez maski.¹⁶
• Nie róbschodzenia z zestawem, z którego uciekają bąbelki — pokazujesz to instruktorowi.

Zejście po linie

Pierwsze zejście robisz przy linie od boi i trzymasz się jej, żeby panować nad tempem.²⁰ Schodzisz jednak dzięki pływalności, nie ściągając się rękami.²¹

• 1ORCESD; schodzicie dopiero wtedy, gdy wszyscy są gotowi.²¹
• 2jedna ręka na linie, druga trzyma inflator; opadasz w pionie, twarzą do partnera.²⁰
• 3wyrównujesz uszy na powierzchni i często po drodze; zaboli — zatrzymujesz się i wracasz trochę wyżej.²²
• 4opadasz za szybko? Dodajesz powietrza po trochu;²³ tuż nad dnem krótko dopompowujesz, uważając, żeby się nie unieść.
• Nie róbściągania się w dół po linie — lina służy do kontroli.²¹

Automat pod wodą

Pod wodą powtarzasz to, co umiesz z basenu: wyjmujesz automat, odzyskujesz go i opróżniasz — dowolnymi sposobami poznanymi na basenie.²⁴

• 1wyjmujesz automat i przez cały czas wypuszczasz małe bąbelki.²⁵
• 2odzyskujesz go zamachem ręki albo sięgając do zaworu; nie znajdujesz — bierzesz zapasowy i szukasz spokojnie.²⁶
• 3opróżniasz go wydechem albo przyciskiem i bierzesz ostrożny pierwszy wdech.
• Nie róbwstrzymywania oddechu, gdy automat jest poza ustami.

Maska częściowo zalana

Pierwszy krok z maską na wodach otwartych to ten sam co na basenie: wpuszczasz trochę wody i ją usuwasz.²⁷

• 1odchylasz górę maski i wpuszczasz wodę od góry — od dołu wleci ci do nosa.²⁸
• 2przyciskasz górną krawędź maski do czoła i unosisz wzrok.²⁸
• 3wdychasz ustami i spokojnie wydychasz nosem, aż woda zejdzie dołem.
• Nie róbjednego mocnego dmuchnięcia — wydychasz powoli i spokojnie.²⁸

Piwot nad dnem

Pierwsza próba pływalności na wodach otwartych.²⁹ Robisz ją w toni, nad dnem, niczego nie dotykając.³⁰

• 1zatrzymujesz się w toni, poziomo, z płetwami z dala od dna.
• 2krótko naciskasz przycisk dodawania i czekasz kilka oddechów, zanim dodasz znowu.²⁹
• 3pływalność neutralna: z wdechem lekko się unosisz, z wydechem powoli opadasz.
• Nie róbdotykania dna płetwami ani rękami — wzbity muł zasłoni widok wszystkim.³¹

Wycieczka w pływalności neutralnej

Nagroda za całą naukę: płyniesz z instruktorem i oglądasz. Ćwiczysz przy tym pływalność neutralną i pracę płetw.³²

• 1płyniesz poziomo, obok partnera; pływalność poprawiasz oddechem i małymi porcjami powietrza.
• 2patrzysz, ale nie dotykasz: życie pod wodą jest kruche, a zwierzę rani zwykle w obronie.³⁰
• 3woda kołysze tobą przy dnie? Odsuwasz się od skał na głębszą wodę.³³
• Nie róbzostawania w tyle, żeby coś obejrzeć — pokazujesz to partnerowi i płyniecie razem.

Głębokość, czas, limit, butla

Na wodach otwartych sam pilnujesz czterech wskazań: głębokości, czasu, limitu bezdekompresyjnego i ciśnienia w butli.³⁴

• Głębokośćnie schodzisz głębiej, niż ustalono na odprawie.
• Czasjak długo już jesteś pod wodą, w porównaniu z planem.
• LimitNDL maleje z każdą minutą; gdy spadnie do 5 minut, pokazujesz to instruktorowi.
• Butlaprzy ciśnieniu z odprawy dajesz znak instruktorowi.¹⁶
• Nie róbprzekraczania limitu — komputer włączy alarm i każe robić przystanki dekompresyjne.³⁵

Wynurzenie po linie

Wynurzasz się dzięki pływalności, a lina pomaga ci trzymać tempo. Gdy zaczynasz uciekać w górę, możesz złapać ją mocno.³⁶

• 1znak „w górę” partnerowi; jedna ręka na linie, druga trzyma inflator.
• 2patrzysz w górę, oddychasz normalnie i wypuszczasz z jacketu rozprężające się powietrze.³⁷
• 3tempo: zalecane 9 m/min, nigdy szybciej niż 18 m/min.³⁸
• 4zatrzymujesz się na przystanek bezpieczeństwa.
• Nie róbwstrzymywania oddechu w drodze w górę.²⁵

Przystanek bezpieczeństwa

Przed wyjściem na powierzchnię zatrzymujesz się na kilka minut płytko. Na kursie robisz go na każdym nurkowaniu.³⁹

• Gdziemiędzy 3 a 6 m, jeśli się da — przy linie.⁴⁰
• Jak długo3 minuty, a jeśli chcesz, do 5.
• Kiedyzalecany po każdym nurkowaniu, obowiązkowy po nurkowaniu głębszym niż 30 m.
• W trakcieunosisz się w miejscu i patrzysz na komputer i na partnera.
• Nie róbskracania przystanku, bo „przecież było płytko”.

Wyjście

Wyjście na plażę

Wyjście odwraca wejście: płyniesz, aż możesz stanąć, zdejmujesz płetwy i wychodzisz tyłem albo bokiem, patrząc na fale.⁴¹

• 1płyniesz pod wodą jak najbliżej brzegu;⁴¹ na powierzchni jacket napompowany, automat w ustach.⁴²
• 2gdy możesz stanąć, przytrzymujesz się partnera i zdejmujesz płetwy.
• 3wychodzisz tyłem albo bokiem, patrząc na fale; urosły — płyniesz tam, gdzie są mniejsze.⁴¹
• Jezioromuł, kamienie: przesuwasz stopy po dnie; maska na twarzy do końca.
• Nie róbwstawania pod falą — w ostateczności wypełzasz z automatem w ustach.⁴¹

Wyjście

Prąd przy brzegu

Prąd odpływowy to wąski, szybki strumień wody płynący od brzegu w morze.⁴³ Pod taki prąd nie przepłyniesz — wychodzisz z niego bokiem.

• Wcześniejpytasz w miejscowej bazie, czy takie prądy tu bywają.⁴³
• Wyjściepłyniesz w poprzek prądu, równolegle do brzegu, aż wyjdziesz z jego strumienia.⁴⁴
• Albodajesz się nieść, aż prąd osłabnie, i wracasz do brzegu z dala od niego.⁴⁴
• Nie róbpłynięcia pod prąd prosto do brzegu.⁴⁴

Wyjście

Omówienie i logbook

Nurkowanie kończy się na brzegu: omawiacie je z instruktorem i wpisujecie do logbooka.⁴⁵

• 1pokazujesz instruktorowi, ile zostało w butli.⁴⁵
• 2zakręcasz zawór, rozbierasz zestaw i płuczesz go w słodkiej wodzie, nie zalewając pierwszego stopnia.⁴⁶
• 3omawiasz z instruktorem, co poszło dobrze, a co ćwiczycie następnym razem.
• 4wpisujesz nurkowanie do logbooka, a instruktor je podpisuje.⁴⁵
• Nie róbodkładania wpisu na później — po kilku nurkowaniach szczegóły się mylą.

Nurkowanie 2 — lina jako odniesienie

Zejście z odniesieniem

Znów schodzisz przy linie, ale już się jej nie trzymasz — tylko na nią patrzysz. Tempem i kierunkiem kierujesz sam.⁴⁷

• 1ORCESD; lina obok ciebie, partner naprzeciwko.
• 2wypuszczasz powietrze po trochu i opadasz obok liny, wyrównując uszy.
• 3schodzisz za szybko albo coś się dzieje — łapiesz linę; wolno ci.⁴⁷
• Nie róbtrzymania liny przez całe zejście — tym razem tylko na nią patrzysz.

Maska całkowicie zalana

Drugi krok z maską: zalewasz ją całą i opróżniasz. Przyda się, gdy ktoś strąci ci maskę płetwą.⁴⁸

• 1unosisz górę maski i wpuszczasz wodę, aż wypełni ją całą.
• 2przyciskasz górną krawędź do czoła i unosisz wzrok.
• 3wydychasz nosem, aż woda zejdzie — może to zająć kilka wydechów.
• Nie róbwydychania ustami zamiast nosem — woda zostanie w masce.⁴⁸

Nosisz soczewki? Trzymasz oczy zamknięte, a instruktor klepnie cię w ramię, gdy maska będzie pusta.⁴⁸

Wynurzenie na octopusie partnera

Ćwiczenie z basenu, tym razem do samej powierzchni: dzielicie się powietrzem i wynurzacie razem, a potem zamieniacie się rolami.⁴⁹

• 1biorca pokazuje „nie mam powietrza”, chwyta octopus dawcy, wkłada go do ust i opróżnia.
• 2chwytacie się prawymi rękami i patrzycie sobie w oczy.⁵⁰
• 3znak „w górę”; wynurzacie się normalnym tempem, patrząc w górę, z inflatorem w ręce.⁵⁰
• 4na powierzchni pompujecie jackety — biorca ustami — i pokazujecie OK.
• Nie róbwstrzymywania oddechu w drodze w górę — oboje oddychacie przez cały czas.⁵⁰

Wynurzenie z odniesieniem

Wynurzasz się obok liny, patrząc na nią, ale się jej nie trzymając. Gdy zaczynasz uciekać w górę, możesz ją złapać.³⁶

• 1znak „w górę” partnerowi, inflator w ręce, lina obok.
• 2patrzysz w górę, oddychasz normalnie i wypuszczasz z jacketu rozprężające się powietrze.
• 3lina pokazuje, jak szybko się poruszasz: zalecane 9 m/min, nigdy szybciej niż 18 m/min.³⁸
• 4przystanek bezpieczeństwa i powoli na powierzchnię.
• Nie róbwynurzania się szybciej, niż pozwala komputer — gdy ostrzega, zwalniasz.

Holowanie zmęczonego nurka

Na wodach otwartych łódź albo brzeg bywają daleko. Holowanie ćwiczysz tu być może ostatni raz, zanim naprawdę się przyda.⁵¹

• 1najpierw pływalność: pompujesz jacket partnera i swój.⁵²
• 2oboje na plecach; ciągniesz go za pierwszy stopień automatu albo pchasz za płetwy.⁵²
• 3płyniesz równym tempem i rozkładasz siły na całą drogę.⁵²
• Nie róbzbliżania się na wyciągnięcie ręki do spanikowanego nurka⁵² — może cię chwycić i wciągnąć pod wodę.

Zamiana fajki i automatu na wodzie

Do miejsca zejścia płyniesz po powierzchni na fajce i oszczędzasz butlę. Fajkę i automat zamieniasz, nie podnosząc twarzy z wody.⁵³

• 1leżysz twarzą w wodzie, jacket napompowany, oddychasz przez fajkę.
• 2wyjmujesz fajkę, wkładasz automat i opróżniasz go wydechem albo przyciskiem.
• 3z powrotem: automat z ust, fajka do ust, mocny wydmuch; pierwszy wdech ostrożnie.⁵³
• Nie róbpodnoszenia głowy przy zamianie — twarz zostaje w wodzie.⁵³

Usuwanie skurczu

Skurcz łydki potrafi złapać po długim płynięciu w płetwach. Rozluźniasz go sam albo z pomocą partnera.⁵⁴

• 1przestajesz płynąć i pokazujesz partnerowi, co się dzieje.
• 2chwytasz koniec płetwy tej nogi i ciągniesz go do siebie, prostując nogę.⁵⁵
• 3trzymasz, aż ból minie; wraca — odpoczywasz chwilę i powtarzasz.⁵⁵
• Nie róbpłynięcia dalej mimo skurczu — partner może pociągnąć płetwę za ciebie.

Nurkowanie 3 — bez liny

Pas balastowy na powierzchni

Pas zdejmujesz i zakładasz na powierzchni, jak na basenie. Pilnujesz, żeby otwierać go prawą ręką i żeby nic się o niego nie zaczepiło.⁵⁶

• 1leżysz poziomo, jacket napompowany, automat w ustach.⁵⁷
• 2otwierasz klamrę prawą ręką i trzymasz pas za wolny koniec.
• 3twarzą w górę przykładasz pas do lędźwi i przetaczasz się na brzuch, aż się ułoży.⁵⁷
• 4zapinasz klamrę tak, żeby otwierała się w prawo, i sprawdzasz, że nic jej nie przykrywa.
• Nie róbpuszczania pasa — spadnie na dno, a ty zostaniesz bez balastu.

Nawigacja na powierzchni

Kompas prowadzi cię po powierzchni. Płyniesz po trójkącie, przez co najmniej trzy punkty,⁵⁸ i wracasz tam, skąd wystartowałeś.

• 1trzymasz kompas przed sobą, linia kierunku wzdłuż ciała.⁵⁹
• 2pierwszy kurs poda instruktor; obracasz pierścień, aż znaczniki obejmą igłę,⁵⁹ i płyniesz, trzymając ją między nimi.
• 3na rogu sam liczysz nowy kurs: skręt w prawo o 120°, czyli kurs + 120°; ponad 360° — odejmujesz 360° (300° → 60°).
• 4co kilka ruchów podnosisz wzrok i sprawdzasz, czy partner jest obok.
• Nie róbtrzymania kompasu krzywo, z boku — linia kierunku nie wskazuje wtedy, dokąd płyniesz, a przechylona igła może się zaciąć.

Swobodne zejście

Pierwsze zejście bez liny, której można się trzymać albo na którą można patrzeć. Tempo i kierunek oceniasz po bąbelkach i po tym, co mijasz.⁶⁰

• 1ORCESD; twarzą do partnera, inflator w ręce.²⁰
• 2wypuszczasz powietrze po trochu i opadasz w pionie, często wyrównując uszy.
• 3opadasz coraz szybciej? Dodajesz powietrza po trochu i zwalniasz stopniowo.²³
• 4tuż nad dnem krótkie dopompowanie; zaczynasz się unosić — wypuszczasz trochę powietrza.
• Nie róbwypuszczania całego powietrza naraz — im głębiej, tym jesteś cięższy.²³

Zawiśnięcie w toni

Unosisz się w miejscu bez ruchu rąk i nóg przez co najmniej 30 sekund.³¹ Tak nie dotkniesz dna i nie wzbijesz mułu.

• 1zaczynasz jak przy piwocie: w toni, poziomo, z pływalnością neutralną.
• 2ręce i nogi trzymasz nieruchomo — bez wiosłowania rękami i machania płetwami.³¹
• 3drobne ruchy w górę i w dół łapiesz oddechem.³¹
• Nie róbwstrzymywania oddechu, żeby ustać w miejscu — oddychasz cały czas.³¹

Nurkowanie 4 — jak nurek

Jacket na powierzchni

Na wodach otwartych zestaw zdejmujesz i zakładasz tylko na powierzchni, z napompowanym jacketem.⁶³

• 1leżysz poziomo, jacket napompowany, automat w ustach.⁶⁴
• 2odpinasz klamry; jedna ręka cały czas trzyma zestaw.
• 3wysuwasz lewą rękę, obracasz zestaw przed siebie i dopiero wtedy wysuwasz prawą.
• 4zakładasz go z powrotem: prawa ręka w szelkę, zestaw za plecy, lewa ręka, pasy.
• Nie róbpuszczania zestawu, nawet na chwilę.

Zejście bez trzymania liny

Ostatnie zejście robisz jak nurek: pod kontrolą pływalności, bez trzymania liny. Łapiesz ją tylko wtedy, gdy coś idzie nie tak.⁶⁵

• 1ORCESD; twarzą do partnera, inflator w ręce.
• 2kłopot z uszami, maską albo tempem — zatrzymujesz się, a w razie potrzeby łapiesz linę.⁶⁵
• Od boiprowadzi do łodzi albo miejsca wyjścia, ale rusza się z falą, a boja dryfuje z prądem i ciągnie linę.
• Przy dniestoi w miejscu i daje pewne odniesienie, ale trzeba ją zakotwiczyć w znanym miejscu i może się zaczepić.
• Nie róbtrzymania liny bez potrzeby — schodzisz dzięki pływalności.

Pas balastowy pod wodą

Pas zdejmujesz i zakładasz na dnie, jak na basenie. Pilnujesz, żeby nie wypłynąć bez balastu i nie zgubić ciężarków.⁶⁶

• 1wypuszczasz całe powietrze z jacketu⁶⁷ i klękasz na dnie, na czystym piasku, gdzie nic nie żyje — to wyjątek tego ćwiczenia od zasady, że dna się nie dotyka.
• 2otwierasz klamrę prawą ręką, chwytasz wolny koniec i kładziesz pas na udach.
• 3przekładasz pas za plecy, pochylasz się, układasz go na krzyżu i zapinasz klamrą na prawą stronę.
• Nie róbtrzymania pasa za klamrę w pionie — ciężarki zsuną się z drugiego końca.

Kompas pod wodą — tam i z powrotem

Pod wodą nie widzisz brzegu, więc prowadzi cię kompas. Płyniesz w jednym kierunku i wracasz kursem przeciwnym.⁶⁸

• 1kompas przed sobą, linia kierunku wzdłuż ciała, znaczniki obejmują igłę.⁵⁹
• 2partner płynie obok i pilnuje głębokości i otoczenia, ty patrzysz na kompas.
• 3kurs powrotny: do kursu mniejszego niż 180° dodajesz 180°, od pozostałych odejmujesz 180°; ustawiasz go na pierścieniu i znów obejmujesz igłę znacznikami.⁵⁹
• 4albo bez liczenia: pierścienia nie ruszasz, obracasz się, aż między znacznikami będzie drugi koniec igły, i płyniesz z powrotem.⁵⁹
• Nie róbpatrzenia tylko na kompas — co chwilę sprawdzasz partnera i butlę.

Wycieczka z tabliczką

Na ostatnim nurkowaniu dostajesz zadanie: zapisujesz na tabliczce, co widzisz, i omawiasz to potem z instruktorem.⁶⁹

• 1tabliczka z ołówkiem przypięta do jacketu, żeby nie odpłynęła.
• 2zapisujesz krótko: co zobaczyłeś i na jakiej głębokości.
• 3pisząc, dalej pilnujesz pływalności, partnera i butli.
• Nie róbkładzenia się na dnie, żeby pisać — zawisasz nad nim.

Wynurzenie kontrolowane

Ostatnie wynurzenie kursu jest takie, jak każde następne: pod kontrolą pływalności, powoli, z przystankiem bezpieczeństwa.³⁶

• 1znak „w górę” partnerowi i instruktorowi; inflator w ręce, nad głową.
• 2patrzysz w górę, oddychasz normalnie i wypuszczasz rozprężające się powietrze.³⁷
• 3tempo: zalecane 9 m/min, nigdy szybciej niż 18 m/min.³⁸
• 4przystanek: 3 minuty na 3–6 m, potem powoli na powierzchnię i OK.⁴⁰
• Nie róbwstrzymywania oddechu w drodze w górę.²⁵